Nederlands Deutsch English
Ludiek Pedagogiek

Ludiek Pedagogiek


LuPe  nodigt uit alle vaardigheden te ontwikkelen, die van een Magic Teacher verwacht worden.

Voorkom virus infecties

Als enkele jongeren zich niet betrokken voelen bij hetgeen er van hen gevraagd wordt, ligt besmettingsgevaar op de loer, sluipen verschillende virussen het leerproces binnen: ruis, werken op de automatische piloot, afstandelijkheid, onverschilligheid, commentaar. Zij blokkeren het essentieel leren en voorkomen het ontstaan van flow.

Passie

Onderzoek heeft passie nodig om het onmogelijke of onvoor­stelbare waar te maken. Het ritme van werken is daardoor zeer geva­rieerd van schijnbaar niets doen tot fanatiek verslaafd zijn en gestaag doorwerken. 
Als een begeleider dergelijke ontstaansprocessen zorgvuldig begeleidt ontstaan er pareltjes.
Twee belangrijke peilers waarop goed onderwijs rust, zijn:

  • weten wat er leeft in de groep
  • onderzoeken hoe je iedereen er bij kunt betrekken. 

Betrokkenheid

De Leuvense hoogleraar Laevers heeft zich uitgebreid met betrokkenheid beziggehouden. Hij definieert als volgt

Betrokkenheid

  • is een bijzondere kwaliteit van menselijke activiteit,
  • die zich laat herkennen aan een geconcentreerd, aangehouden en tijd vergeten bezig zijn, waarbij de persoon zich openstelt, op een intense wijze waarneemt en betekenissen ervaart, zich gemotiveerd voelt en geboeid is,
  • een grote mate van energie vrijmaakt en een sterke voldoening ervaart,
  • omdat de activiteit aansluit bij de exploratiedrang en het behoeftepatroon
  • en zich aan de grens van de individuele mogelijkheden situeert,
  • waardoor ontwikkeling ontstaat.

Deze complexe definitie benoemt in notendop de kwaliteitseisen van essentieel onderwijs. Voelt een jongere zich thuis in de klas- en schoolomgeving? Signalen zijn: spontaniteit, ontspannen zijn, plezier met elkaar beleven, zich als een vis in het water voelen. Vanuit de definities voor betrokkenheid en welbevinden, kwam Prof. Laevers tot de belangrijke betrokkenheidsignalen .

Constateren dat er wel/geen betrokkenheid is, is nog niet weten waardoor ze ontstaat en hoe die te vergroten. Hoe werkt  de relatie ruimte -tijd - dynamiek met  openheid - betrokkenheid - interesse? Zie verder  Ludiek Leren
Csikszentmihalyi werkte betrokkenheid uit in relatie tot flow ervaringen, zie de begeleider als uitdager
We ontwikkelden in aansluiting op Laevers werk een vragenlijst om betrokkenheid te onderzoeken Je kunt die namens de groepsleden beantwoorden of daadwerkelijk door hen zelf laten invullen. Hiermee kun je vaststellen of en in welke mate er sprake is geweest van betrokkenheid.

Verwantschapssleutel

Wat kabouters niet begrijpen van de grote mensenwereld 
De 11 jarigen uit mijn klas vonden het maar kinderachtig dat we een hele week met het kabouterboek van Rien Poortvliet aan het werk gingen (1978). Dat was iets voor kleuters. Door bovenstaande invalshoek liepen zij echter warm. Zij ondervroegen ouders naar hartenlust om, voor de kabouters, bepaalde zaken in kaart te kunnen brengen. Ze speelden de sterren van de hemel in korte scènes, waarin zij zaken aan de kaak stelden. 

Zo spreekt Romeo uit Julia uit de 16e eeuw jongeren aan vanuit hun eigen verliefdheidperikelen en ouder bemoeienissen, maar ook kan er interesse zijn in het zwerversbestaan vanwege eigen spijbelgedrag. Vanuit eigen ervaring kunnen zij informatie putten, oplossingen voor dilemma’s aanreiken, mogelijkheden bedenken.

Vanuit hetgeen speler en rol ofwel leerling en leerstof gemeenschappelijk hebben kan een speler zich inleven en komt de fictieve werkelijkheid tot leven.

  • Politieke partij kleuren spelen vanuit discussies thuis, in de media en eigen meningen
  • politici spelen vanuit eigen strategische zetten en argumenten om iets te bereiken
  • ouderen spelen vanuit observatie, vertrouwdheid met hen en eigen ervaringen van moe en ziek zijn. Ouderen lopen niet per definitie krom.
  • zwervers spelen vanuit hun eigen spijbelgedrag, vrijheidsdrang en beperkt zakgeld.
  • Etc 

Maar evenzeer is het van belang dat de rollen niet te dicht bij de werkelijkheid liggen, zodat er voldoende speelruimte en spelveiligheid is voor de spelers.

Dorothy Heathcote ging op zoek naar mogelijkheden om de betrokkenheid te vergroten. Als we willen dat jongeren vol vuur samenwerken en gaan onderzoeken, stelt dit zo haar voorwaarden. Zij ontdekte dat als de begeleider zich afvraagt:

  • wat het belang van de leerstof is voor de jongeren op dit moment.
  • wat de verwantschap van de kinderen of jongeren is met de leertaak, de opdrachten, de onderzoeksrollen en
  • welke te ondernemen acties geschikt zijn om verwantschap voelbaar te maken;

de begeleider een beroep kan doen op ieders inventiviteit, vanuit oprechte betrokkenheid. De jongeren hebben dan immers een band met de opdracht. Zij trekken hiermee de opdracht naar zich toe op maat van eigen voorstellingsvermogen of interesse en raken daardoor geboeid. Ze worden inventief als leerstof  aansluit bij eigen associaties, werkelijkheid, voorstellingsvermogen of herinneringen. Observeer wat ze nu nodig hebben:

Jongeren willen

  • afreageren       fysiek actie
  • onderzoeken    daag hen uit
  • zorgen            geef hen verantwoordelijkheden
  • zelf beslissen   doe suggesties, geef tips en debatteer met hen.

Als de opdracht aansluit bij de motieven waarom jongeren leren, gaan ze uitdagingen aan, komen tot antwoorden. Ze vragen om: vrijheid aan verbeelding, ruimte voor eigen initiatief en inventiviteit.  Ze willen van nature onderzoeken, experimenteren zonder precies te weten. Met de vijf V's van een Inclusief Leerproces ( LuPes kwintet de 4e piramide) geven we handreikingen om ieder leermoment naar zijn functie te herkennen en te respecteren.

Ubbergen, update winter 2018