Nederlands Deutsch English
Ludiek Pedagogiek

Ludiek Pedagogiek


LuPe nodigt uit  kennis te maken met informatie die ten grondslag ligt aan haar bestaan.

Ruimte voor een volwaardig mens

Inclusief de niet te temmen geest, het voorstellingsvermogen, ieders initiatieven, ieders spelvermogen dat begaanbare paden te buiten gaat en het rationele omringt. 
Er waren en zijn heel wat krachten en machten (religie, economie, scholing - en opvoedingsnormen, wetenschap) die de mens maar al te graag beperken en in de greep houden. Niet als het gaat om technische - en commerciële voortuitgang wel als het gaat om in het vrijheid denken en handelen. Tijdens mijn strijd voor het speelse heb ik vaak ervaren dat velen moeite hebben met het erkennen van een scheppend zelfstandig en zelfverantwoordelijk wezen. 

In het spel 'speelt' iets mee, wat buiten de onmiddellijke zucht tot levensbehoud uitgaat, er een zin in legt. Elk spel beduidt iets. Noemen wij dit actief beginsel dat aan spel zijn wezen geeft, geest, dan zeggen wij teveel, noemen wij het instinct, dan zeggen we niets. Hoe men het ook beschouwt, in ieder geval treedt met deze 'bedoeling' van het spel een immaterieel element in het wezen zelf van het spel aan den dag. (Homo Ludens:1938 p 2)

Parole parlante 

Merleau Ponty stelt dat het rechtstreeks spreken ofwel hardop denken voortkomt uit het woordloze (duister) lichamelijke. Men kan niet woordloos ofwel lichaamloos denken, men stottert bij wijze van spreken het zoekend inzicht. Merleau Ponty toont de onverbrekelijke samenhang aan van spreken en denken. In improviserend spreken ofwel hardop denken is de ongedeeldheid te herkenen. Al schrijvend of docerend kan men inzichten verkondigen, die tijdens het schrijven of spreken ontstaan. De gedachte zoekt naar het woord als naar haar eigen voltooiing. Zolang onze verbale uitdrukking nog vaag en onvolmaakt is, is ook onze gedachte nog onvolkomen. Het spontaan spreken levert daarvoor een overtuigend bewijs.

Tijdens experimenten vertrouwen inventievelingen op het schemerduister van het lichaam. Vanuit eerdere ervaringen tijdens onderzoek of experiment en met ingevingen, intuïtie en impulsieve handelingen erkennen zij hier en nu de rijkdom van het onbewuste weten, dat vaak het bewuste weten vooruit is.
Ook benutten ze de informatie die ze lezen uit gezichten, houdingen, onderlinge verhoudingen en stemnuanceringen van hun compagnons. Zonder specifiek erbij stil te staan, verwerken ze die informatie.
Al kan men hetgeen gezegd wil worden, slechts naderen, het is een geboortesignaal van inzicht dat aan het ontstaan is. Men spreekt eerst nog gecompliceerd, vaag, al sprekend vindt men verhelderende woorden. Ook de wijze waarop iemand spreekt, krijgt meer overtuigingskracht.

Spel biedt ruim baan aan action parlante

De mens die speelt, ontwikkelt een vrije, associatieve, creatieve geest, naast artistieke en ambachtelijke mogelijkheden in de kunsten en rationele logische mogelijkheden in de wetenschap. Deze totale mens doorvoelt wat z/hij weet en kan, daardoor draagt z/hij bij aan een menswaardige wereld.

Spel is fysiek, het improviseren en experimenteren staan daarbij hoog in het vaandel, waardoor de ongedeelde mens (lichaam en geest) een vanzelfsprekendheid is.  Ik ging op zoek naar argumenten om anderen te overtuigen van de waarde van een ludieke benadering ofwel van action parlante. Meerdere begrippen MP verduidelijken het in elkaar verstrengelde verband van lichaam en geest. Bijvoorbeeld: J' en suis  

Een prachtig compliment illustreert de kracht van het action parlante J' en suis binnen spel:

                    'Ik kan zelf denken, zomaar uit het niets
                     wist ik het, speelde ik het!'               
                 V.O. leerling Johannesburg 1995

Parole parlée

Merleau Ponty benoemt met parole parlée het herhalen van reeds gesproken zinnen, deze kunnen voor iemand een parlante (op dat moment ontdekkende) betekenis krijgen.

                     Hé daar ben jij er ook zo eentje, zo’n dom lelijk klein eendje,
                      welnee kom aan, je wordt een mooie zwaan’.

Een kleuter, kwam een half jaar nadat ik er een voorstelling had gespeeld en opnieuw de school binnenstapte, naar me toe rennen. Ze dwong me met haar ogen net zoals zij, op mijn hurken te gaan zitten, met de armen langszij naar achteren (die zouden even later de vleugels van de zwaan zijn). Ze begon het liedje uit de voorstelling te zingen. Ik zong en speelde met haar mee in de hal van de school en herhaalde de bijbehorende bewegingen. Ze straalde helemaal en gaf me een knuffel. Het parlante was via het parlée wederom parlante geworden (De Meierij van Den Bosch, 1983).

Vygotsky toonde een eeuw geleden al aan dat een kind in spel meer weet en kan, hij noemde dit de zone van naaste ontwikkeling. Csikszentmihalyi ontdekte door zelf met uitdagingen en vaardigheden te spelen (tijdens bergbeklimmen), hij intenser genoot en het dagdagelijkse even achter zich kon laten. Flow biedt vrijheid, verruimt grenzen en brengt spelers in de holistische werkelijkheid voorbij alle opsplitsingen van het denken. 

Plato, Descartes en velen na hen stelden/stellen de geest boven het lichaam en manipuleerden/manipuleren de mens in het door hen gewenste gareel. Maurice Merleau Ponty, verhelderde de waarde van de ongedeelde mens. Spel overwint de dualiteit lichaam en geest en daaruit ontwikkelt zich alles wat wij cultuur noemen.      

update zomer 2019